Những bông lúa nếp được người dân thu hái, chuẩn bị nguyên liệu làm cốm phục vụ Lễ hội Cốm Thuận Hòa năm 2026.
Tại không gian lễ hội,g lúa nếp hương cốm thơm dịu hòa cùng sắc màu trang phục truyền thống, tiếng nói cười rộn rã và những hoạt động trải nghiệm đã tạo nên bức tranh sinh động về đời sống văn hóa của người dân Thuận Hòa. Hội thi cốm là một trong những hoạt động nổi bật, góp phần tôn vinh sự khéo léo, kinh nghiệm của những người làm nghề, đồng thời khơi dậy niềm tự hào về sản phẩm được tạo nên từ hạt lúa nếp trên đồng đất quê hương.
Không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu sản phẩm, lễ hội còn mở ra cơ hội để du khách trực tiếp khám phá hành trình làm nên hạt cốm. Từ lựa chọn những bông lúa nếp còn non, thu hoạch đúng thời điểm, sấy lúa, tuốt hạt đến giã và sàng sảy, mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự cẩn trọng, tỉ mỉ. Để có được mẻ cốm dẻo thơm, giữ hương vị tự nhiên, người làm nghề phải tích lũy kinh nghiệm qua nhiều mùa vụ. Bởi vậy, mỗi hạt cốm không chỉ kết tinh từ sản vật của đất trời mà còn chứa đựng công sức, sự cần cù và kinh nghiệm dân gian được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Chị Nguyễn Kim Ngân, du khách đến từ phường Hà Giang 2, chia sẻ: “Tôi thấy Lễ hội Cốm xã Thuận Hòa rất vui và ý nghĩa. Các sản phẩm từ cốm rất ngon, có nhiều loại hấp dẫn. Đến đây, tôi không chỉ được thưởng thức đặc sản mà còn được tìm hiểu văn hóa truyền thống, tham gia các hoạt động vui chơi và trải nghiệm không khí lễ hội. Tôi nghĩ đây là hoạt động rất đáng để nhiều người biết đến và ghé thăm”.
Lãnh đạo tỉnh tham quan các gian hàng tại Lễ hội Cốm.
Sức hấp dẫn của lễ hội còn đến từ không gian văn hóa được tái hiện gần gũi, giàu bản sắc. Những công đoạn xe lanh, dệt vải, may trang phục truyền thống của đồng bào Mông được giới thiệu cùng các món ăn mang đậm dấu ấn văn hóa như mèn mén, tẩu chúa. Trong khi đó, trang phục truyền thống và những nét sinh hoạt văn hóa của đồng bào Tày góp phần tạo nên sự phong phú, đa dạng cho không gian trải nghiệm. Mỗi hoạt động là một lát cắt của đời sống cộng đồng, giúp du khách không chỉ ngắm nhìn mà còn hiểu hơn về phong tục, tập quán và những giá trị được người dân trân trọng gìn giữ. Với những người gắn bó lâu năm với nghề, lễ hội còn mang ý nghĩa đặc biệt: sản phẩm do mình làm ra có thêm cơ hội được giới thiệu, được đón nhận và đến gần hơn với người tiêu dùng. Nghề làm cốm vì thế không chỉ là công việc theo mùa vụ mà còn là một phần ký ức, bản sắc và sinh kế của nhiều gia đình. Khi hạt cốm được trân trọng, người làm cốm cũng có thêm động lực gìn giữ nghề truyền thống, truyền lại kinh nghiệm cho thế hệ sau.
Du khách tham quan trải nghiệm các không gian văn hóa và mua sản phẩm tại Lễ hội Cốm.
Chị Thượng Thị Quyệt, thôn Bản Mịch, nghệ nhân làm cốm lâu năm của xã Thuận Hòa, chia sẻ: “Làm cốm cần sự tỉ mỉ, từ khâu chọn lúa đến từng công đoạn chế biến, bởi chỉ cần không đúng thời điểm hoặc thiếu kinh nghiệm thì hạt cốm khó giữ được độ dẻo thơm như mong muốn. Tôi rất vui khi sản phẩm của bà con được giới thiệu tại lễ hội, được nhiều du khách quan tâm và mua về thưởng thức. Mong rằng nghề làm cốm sẽ tiếp tục được gìn giữ, để hương vị truyền thống của quê hương ngày càng được nhiều người biết đến”.
Một chuyển động đáng chú ý tại lễ hội là sự đa dạng của các sản phẩm chế biến từ cốm. Bên cạnh cốm truyền thống, các mặt hàng như bánh cốm, chả cốm, bánh cốm ép, sữa chua cốm đã mang đến những lựa chọn mới mẻ cho du khách. Sự sáng tạo trong chế biến góp phần mở rộng cách thưởng thức đặc sản, nâng cao giá trị hạt cốm và tạo thêm dư địa phát triển sản phẩm hàng hóa. Đây cũng là hướng đi cần thiết để cốm Thuận Hòa không chỉ được tiêu thụ trong mùa vụ mà từng bước xây dựng chỗ đứng trên thị trường bằng chất lượng, sự khác biệt và bản sắc riêng.
Không khí lễ hội được đẩy lên cao trong đêm văn nghệ với những tiết mục mang đậm sắc màu văn hóa dân tộc. Tiếng hát, điệu múa hòa cùng sự cổ vũ nhiệt tình của người dân và du khách tạo nên không gian giao lưu sôi nổi. Hoạt động đốt lửa trại tiếp nối đêm hội trong không khí ấm áp, gắn kết cộng đồng; màn bắn pháo hoa rực rỡ trở thành điểm nhấn, khép lại đêm văn nghệ trong niềm vui và sự phấn khởi.
Anh Hoàng Minh Tuấn, du khách đến từ xã Linh Hồ, phấn khởi chia sẻ: “Tôi cảm thấy rất vui khi được tham gia Lễ hội Cốm xã Thuận Hòa. Lễ hội được tổ chức rất tuyệt vời, hoành tráng, có nhiều hoạt động đặc sắc, đặc biệt là chương trình văn nghệ, đốt lửa trại và bắn pháo hoa. Đây là một trải nghiệm đáng nhớ đối với tôi”.
Những cảm xúc và sự hào hứng của du khách góp phần cho thấy sức hấp dẫn của lễ hội, không chỉ ở sản phẩm cốm truyền thống mà còn ở không gian văn hóa, giao lưu cộng đồng giàu bản sắc.
Ông Triệu Quốc Đạt, Chủ tịch UBND xã Thuận Hòa, cho biết: “Thông qua Lễ hội Cốm lần thứ nhất, địa phương mong muốn quảng bá sản phẩm cốm truyền thống, giới thiệu bản sắc văn hóa các dân tộc và tạo thêm cơ hội để người dân phát triển kinh tế từ những lợi thế sẵn có. Việc tiêu thụ trên 51 tấn cốm tính từ đầu mùa đến hết lễ hội là tín hiệu tích cực. Thời gian tới, xã sẽ tiếp tục quan tâm gìn giữ nghề làm cốm, nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm và từng bước kết nối đặc sản với các hoạt động du lịch, trải nghiệm văn hóa cộng đồng”.
Con số trên 51 tấn cốm được tiêu thụ từ đầu mùa đến hết lễ hội là kết quả đáng ghi nhận, nhưng giá trị lớn hơn còn nằm ở sự quan tâm ngày càng rõ nét dành cho sản phẩm truyền thống và những nét văn hóa của địa phương. Lễ hội đã tạo không gian để người làm cốm giới thiệu thành quả lao động, để du khách tiếp cận gần hơn với đời sống bản địa và để các giá trị văn hóa có cơ hội được lan tỏa rộng rãi.
Các đồng chí lãnh đạo trao giải cho các đội thi đạt giải tại Lễ hội cốm.
Từ thành công bước đầu ấy, Thuận Hòa đứng trước cơ hội đưa hạt cốm trở thành một điểm nhấn trong hành trình khám phá địa phương, kết nối sản xuất nông nghiệp với ẩm thực, văn hóa và du lịch trải nghiệm. Để hướng đi này phát huy hiệu quả lâu dài, việc duy trì chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu, phát triển các mặt hàng chế biến và tạo liên kết tiêu thụ ổn định sẽ có ý nghĩa quan trọng. Khi nghề truyền thống mang lại sinh kế, văn hóa trở thành sức hút và người dân là chủ thể gìn giữ, phát huy những giá trị của quê hương, hạt cốm Thuận Hòa sẽ có thêm cơ hội vươn xa, góp phần tạo nền tảng cho phát triển kinh tế bền vững.
Bài, ảnh: Thu Biên
